Fortuyns as is verstrooid

Met minachting wordt momenteel gekeken naar de versplintering ter rechterzijde van de VVD. De LPF zou het gedachtegoed van Fortuyn verkwanseld hebben, en alfamannetjes als Geert Wilders en Marco Pastors lukt het niet hier nieuw leven in te blazen. Dat is ook een onmogelijke opgave. In de eerste plaats omdat het zogenaamde Fortuynisme, anders dan het socialisme of het liberalisme, geen stroming of ideologie blijkt.

Wat Pim Fortuyn riep en schreef was vooral een anti-establishment relaas. Een tijdsgebonden aanklacht tegen een gevestigde orde die problemen onder een paars tapijt zou schuiven. De onorthodoxe wijze waarmee de narcist dit voor het voetlicht bracht, maakte hem tot een stemmenkanon.

Van populisme was bij Fortuyn echter nauwelijks sprake. Dat hij enkele onderbuikgevoelens vertolkte verklaart nog niet waarom er mensen, uit alle gelederen van de samenleving, op hem stemden. Zijn plannen voor hervorming van de verzorgingsstaat waren immers radicaler dan die van Balkenende, en toch wist hij de mensen - die hij daarmee zou treffen - te binden. Het charismatisch leiderschap wat hij uitstraalde, veroorzaakte een roes die zich het best laat omschrijven als ‘jij zegt het, dus zal het wel goed zijn’.

Geert Wilders zet nu onbekende ‘gewone mensen’ op de kandidatenlijst en denkt daarmee sympathie te winnen van ‘Jan met de Pet’. Marco Pastors, Hilbrand Nawijn en Joost Eerdmans dwepen met het merk ‘Fortuyn’ en hopen zo een nieuwe revolte te initiëren. Het zal ze om twee redenen niet lukken. Enerzijds omdat ze de authenticiteit missen (ze kopiëren, en nog slecht ook), en anderzijds omdat de VVD en PvdA geen kaasstolpen meer zijn die controversiële onderwerpen schuwen.

Mat Herben merkte onlangs terecht op dat meningen weer echt uitgewisseld worden in plaats van dat ze in achterkamertjes verpolderd worden tot smaakloze compromissen. De nieuwste programma’s laten zien dat de burger weer echt iets te kiezen heeft, en niet hoeft uit te wijken naar avonturiers. Zelfs de CDA’ers zitten in de lift; het aantrekken van de economie wordt op hun conto geschreven.

De enige kans op een echte revolte à la Fortuyn was weggelegd voor Rita Verdonk indien ze op een breuk met de VVD had aangestuurd. Maar nu Verdonk trouw blijft aan de liberalen en Rutte de koers bepaalt, ziet het er naar uit dat de campagne een matte strijd wordt tussen CDA, VVD en PvdA, waar Bos als winnaar uit zal komen.

Steven de Jong, september 2006

Steven is columnist en initiatiefnemer van lastvandeburger.NL

Andere Columns Café Politiek (CCP)

Sponsors

Onze sponsors stellen wij graag aan u voor.

Vrijwilligers

Graag stellen wij u aan hen voor.

Debatleiders

Graag stellen wij u aan hen voor.